سپندارمزگان روز گرامیداشت زن ؛ روز زمین و روز برزیگران

زمین را می ستاییم
زمینی که ما را در برگرفته
ای اهورا مزدا
زنان را نیز می ستاییم
زنانی که از اشا ـ راستی -
پیروی می کنند
و از آن تو هستند.
آنان را می ستاییم.
اوستا , یسنا 38 بند 1

سپندار مز؛ در راه است . ایزد بانوی مهر ؛ روز مهرورزی به خانواده ؛ روز گرامیداشت زن ؛ روز زمین و روز برزیگران ,که نقش مهمی در باروری و سبز کردن زمین دارند.
سپندارمز ,اسپندارمز , اسفند ,یا اوستایی آن  سپنته آرمئیتی  spenta armeity , روز پنجم هر ماه و پنجم اسفند ,ماه دوازدهم سال است . نام چهارمین امشاسپند , یکی از فروزه های نیک اهورا مزدا که نماد زن است و زمین  که هر دو بارورند ؛ هردو مهربان وبا محبت وشایسته ی مهر ورزی .
در ادبیات پهلوی که برای هر یک از امشاسپندان مأموریتی تصور کرده اند ,سپنته آرمئیتی را با زن و زمین که هر دو در باروری به هم شباهت دارند ,پیوند داده اند.

با نزدیک شدن سپندارمز ,یا اسفند ؛ ماه دوازدهم ,روز مهرورزی به همسر و زن زندگی,در کشورهای گوناگون,شاهد جنب و جوش گسترده ای در میان ایرانیان دوستدار فرهنگ ,تمدن و آیین های کهن ایران زمین هستیم , که به پیشباز این جشن مهرورزی و عشق ,وفاداری و از خود گذشتگی که به زن ویژه است ,رفته اند.
در گاهشمار جدید ایران ـ خورشیدی ـ سپندار مز ,با روز 29 بهمن همراه است .در گاهشمار اوستایی و ایران باستان ,سپندار مزگان در روز پنجم اسفند بر پا می شود.
ابوریحان بیرونی در کتابش آثارالباقیه می نویسد: " ایرانیان باستان , روز پنجم اسفند را روز ستایش و بزرگداشت زن و زمین می دانستند" .
با توجه به دگرگونی ساختار گاهشمار ایرانی ,به لطف خیام , که سالها پس از بیرونی می زیست و گاهشمار خورشیدی را تدوین کرد ,سپندارمز یا واژُّۀ اوستایی آن « سپنته آرمئیتی » روز مهرورزی به خانواده ,همسر و زمین ,به 29 بهمن آمد.
برخی از زرتشتیان نیز, بر اساس گاهشمارهای خورشیدی خیام ,سپندارمز را روز 29 بهمن گرامی می دارند و به همسر خود هدیه می دهند.

اما موبد کورش نیکنام,پژوهشگر فرهنگ ایران باستان ,لزوم بازنگری و هماهنگی در گاهشمار باستانی زرتشتی رایاد آور شده,و با روشی که ارائه داده ,جشن باستانی سپندار مز یا اسپندارمز در روز پنجم اسفند قرار می گیرد ,نه 29 بهمن.
استاد جلیل دوستخواه دیگر پژوهشگر فرهنگ وتمدن  ایران باستان نیز باور دارد که " کاربرد گاهشماری خیام,مشهور به جلالی یا خورشیدی ,نباید ما را از پاسداشت نیاکان ارجمندمان بازدارد" .
جلیل دوستخواه می نویسد : برخی از دوستان با استناد به دیگرگونی گاهشمار خورشیدی کنونی,زمان برپایی جشن اسپندارمزگان را شش روز باز پس می برند و آن را درروز 29 بهمن می شناسند, امّا همانگونه که پیشتر هم روشنگری کرده ام, روز درست و سزاوار این جشن,همان پنجم اسفند ماه است.
استاد پورداوود نیز روز پنجم اسفندماه راروز گرامی داشت و پاسداشت زن می دانست,حتی این روز رابرای گرامیداشت پرستار که بیشتر زنان هستند, وکسانی که به انسانها خدمت می کنند , پیشنهاد کرد که همچنان در تقویم رسمی ایران قرار دارد.
در این روز آیین هایی به اجرا می آمد وبا پیشکش شاخه های« گل بیدمشک » ـ گل ویژُۀ ونماد  امشاسپند ایزد بانو یا اسپندارمز در اسطوره های کهن ایران ؛ پرستاران را گرامی می داشتند.

با کوشش وتلاش ایرانیان در سراسر جهان ,جشن باستانی سپندارمز نماد مهر ورزی و عشق  به زن ,همسر وخانواده وهدیه دادن به آن ها , روز مهر ورزی و سپاس به زن وزمین می تواند , جهانی شود.

روی آوردن ایرانیان علاقمند به فرهنگ و تمدن سرزمین باستانی ایران , به برپایی جشن اسپندارمز یا سپندارمز, نشان از پاس داشت این آیین زیبای باستانی است که از نمادهای هویت ساز اقوام ایران است.هر ملتی که تاریخ و فرهنگ وآیین ها و جشن های خود را فراموش کند,رفته رفته خود را نیز فراموش می کند و فراموش می شود.همانگونه که سومری ها ,بابلی ها ,ایلامی ها , با تمدن کهن و درخشانشان فراموش شدند و فقط در موزه های بزرگ دیده می شوند.
جشن ملی اسپندارمز,سپندارمزگان,اسفندگان بر همه زنان و مادران وهسران ایران , و همۀ مهرورزان و عاشقان فرخنده باد.
به پیشواز آن می رویم.