احسان_یارشاطر

 « وطن من،زبان فارسی است»

 

روزنامه نگار ازاو پرسید :  دلت برای ایران تنگ می‌شه؟ گفت: نه؛ من همیشه با ایران بودم. وطن برای من خاک و ساختمان نیست.

 ایران برای من یعنی ادبیات فارسی، شعر فارسی، زبان فارسی و به طور کلی فرهنگ ایران

ما وطن دیگری هم داریم. وطنی که رودکی در آن چنگ می‌نواخت و فردوسی از خِرَد و دلاوری‌های قهرمانان سخن می‌گفت و خیام

 سرگردانی انسان را بازمی‌نمایاند و ابوسعید، نظامی، سعدی، مولوی و حافظ بیش از همه از عشق سخن می‌گفتند. این وطن

 را  را می‌توان از گزند حوادث در امان داشت

پژوهش در باره زرتشت و آیین زرتشتی جای ویژه ای در دانشنامه ایرانیکا دارد.

 وزارت خارجه آمریکا روز دوشنبه ۱۲ شهریور در حساب توئیتری فارسی خود در گذشت این پژوهشگر زبان فارسی و 

فرهنگ ایران را به دوستداران او تسلیت گفت.

 

احسان یارشاطر، بنیان‌گذار مرکز ایران‌شناسی در آمریکا و مدیر تدوین دانشنامه ایرانیکا در سن ۹۸ سالگی یکشنبه یازدهم شهریور

 در کالیفرنیا در گذشت. او استاد دانشگاه کلمبیا در نیویورک بود و دانشنامه انگلیسی‌زبان ایرانیکا به عنوان

شناخته‌شده‌ترین کار او و یکی از "بزرگترین و جامع‌ترین پروژه‌های ایرانشناسی" در همین دانشگاه در حال تدوین بوده و هست ..

یارشاطر، به نوشته خود، در شب سیزدهم نوروز ۱۲۹۹ در همدان چشم به جهان گشود تا قریب یکصد سال، زندگی خود را  

 وقف زبان فارسی و فرهنگ و تاریخ ایران کند

دانشنامه ایرانیکا که از معتبرترین منابع شناخت فرهنگ ایران در زبان انگلیسی است

و از آن به عنوان بزرگترین و جامع‌ترین پروژه ایرانشناسی یاد می‌شود، در سال ۱۳۴۷ به پیشنهاد احسان

یارشاطر و با بودجه‌ای دو میلیون دلاری شکل گرفت. بودجه این دانشنامه پس از انقلاب اسلامی قطع شد و

 ادامه کار به بخش ایران‌شناسی دانشگاه کلمبیا منتقل شد تا با مدیریت آقای یارشاطر تکمیل شود

احسان یارشاطر در خانواده‌ای کاشانی‌تبار در همدان زاده شد. سال یکم و دوم دبستان را در دبستان‌های آلیانس

یهودیان و تایید همدان گذراند. سپس همراه خانواده‌اش به کرمانشاه و سپس به تهران کوچ کرد. احسان یارشاطر

 دکترای زبان و ادبیات فارسی را در دانشگاه تهران گذراند و پس از  چندی با بورس شورای فرهنگی بریتانیا در

تهران به لندن رفت و در آنجا در مدرسه‌ی مطالعات مشرق‌زمین و آفریقای دانشگاه لندن دکترای فرهنگ و زبان‌های

باستانی ایران را دریافت کرد. دکتر یارشاطر در لندن زیر نظر بزرگانی چون والتر هنینگ و مری بویس پروریده شد.

زنده‌یاد دکتر یارشاطر در درازای زندگی پربارشان بنیادگذار چندین نهاد فرهنگی بودند:

دانشنامه‌ی ایرانیکا» « دانشنامه ایران و اسلام» و «بنیاد ترجمه و نشر کتاب;
هزینه‌ی دانشنامه‌ی ایرانیکا، بزرگ‌ترین پروژه‌ی ایران‌شناسی جهان، از سوی سازمان برنامه و

بودجه پرداخت می‌شد ولی پس از رخدادهای سال ۱۳۵۷ خورشیدی این بودجه قطع شد و زنده‌یاد

 احسان یارشاطر بناچار کلکسیون شخصی خود را، که در بر دارنده‌ی آفرینه‌های (:آثار) تاریخی بود،

 به دیرینکده‌ی (:موزه‌ی)متروپولیتن فروخت تا فرهنگ ایران را  . فرهنگ ایران را فروزان نگاه دارد.

 اکنون این دانشنامه‌ی ارزنده در دانشگاه کلمبیا چاپ می‌شود. نزدیک به ۴۰ ویراستار و ۳۰۰ نویسنده‌ی کارآزموده در زمینه‌ی

 گردآوری و سامان‌دهی این آفرینه‌ی سترگ شرکت داشته‌اند.
دکتر یارشاطر نزدیک به ۱۰ کتاب به زبان انگلیسی نگاشته‌اند و کتاب‌های ایشان به زبان فارسی چنین است:

«الاشارات و التنبیهات» (نوشته‌ی پورسینا، ترجمه‌ی دکتر یارشاطر)، «پنج رساله» (نوشته‌ی پورسینا، ترجمه‌ی دکتر یارشاطر)،

 «شعر فارسی در عهد شاهرخ»، «داستان‌های شاهنامه»، «داستان‌های ایران باستان»، «نقاشی نوین» و «برگزیده‌ی داستان‌های شاهنامه

در سال ۱۳۳۳ دکتر یارشاطر «بنگاه ترجمه و نشر کتاب» را بنیاد نهاد تا بهترین آفرینه‌های ادبی جهان به زبان فارسی ترجمه شود.

دکتر یارشاطر در نیویورک بنیاد ایران‌شناسی‌ای گشود که دربردارنده‌ی کتابخانه‌ی شخصی زنده‌یاد سعید نفیسی و خود ایشان بود.

او سراسر کوشید تا آفرینه‌های کلاسیک ایران به زبان‌های غربی ترجمه شود. به سخنی، با گشایش بنیاد ایران‌شناسی و بنگاه ترجمه

و نشر کتاب آفرینه‌های ایرانی به جهان نمایانده شد و آفرینه‌های برگزیده‌ی    جهانی به زبان فارسی برای بهره‌گیری پارسی‌زبانان آماده شد

ایرانیکا و زرتشت

 

 دردانشنامهٔ ایرانیکا که  یک پروژهٔ گروهیِ بین‌المللی و بزرگ‌ترین و جامع‌ترینِ پروژهٔ ایران‌شناختی است و به سردبیریِ

 احسان یارشاطر و شورای ویراستاران، که از پژوهشگران بین‌المللی برجسته در زمینهٔ مطالعات ایران هستند، در دانشگاه

 کلمبیا در نیویورک، ایالات متحده منتشر می شود و کارتدوین آن پیش بینی شده که در سال۲۰۲۰ به پایان برسد ده ها مقاله

 و کتاب بارزش و مستند در باره زرتشت و آیین زرتشت و اهمیت این آیین در ایران باستان و جایگاه کنونی آن در جهان منتشر شده است . 

به تازگی   کتابی با نام « زرتشت و دین زرتشتی » درهمایش اوستاخوانی و گات ها خوانی در تهران رونمایی شد که در آن بسیاری

 از مقالات و پزوهش های دانشنامه ایرانیکا نیز به فارسی برگردانده و ویرایش شده است

دکتر فرزانه گشتاسب  که به کوشش او این کتاب منتشر شده است ؛ به ارزشمند بودن این ترجمه‌ها اشاره کرد و گفت:

با توجه به پژوهش‌هایی که بر روی فرهنگ ایرانی و زرتشتی در جهان انجام می‌شود، ترجمه‌‌‌ی این پژوهش‌ها خدمتی برای

جامعه ایران و دانش‌آموختگان زبان و فرهنگ باستانی است .

سایت انجمن فرهنگی زرتشتیان پاریس خاموشی دکتر احسان یارشاطر استاد فرهیخته و عاشق فرهنگ ایرانزنین را به همه ی ایرانیان ؛

 دوستداران زبان و فرهنگ پارسی آرامش باد می گوید ؛ او که می گفت :« زبان فارسی وطن من است»

 یادش گرامی و همیشگی و پررهرو باد.

 ایرج ادیب زاده


 

The Encyclopædia Iranica is dedicated to the study of Iranian civilization in the Middle East, the Caucasus, Central Asia and the Indian Subcontinent.  The academic reference work will eventually cover all aspects of Iranian history and culture as well as all Iranian languages and literatures, facilitating the whole range of Iranian studies research from archeology to political sciences.

The Encyclopædia is an international, collaborative project, based at Columbia University in the City of New York. Its compilation is overseen by the general editor Ehsan Yarshater and a team of Consulting Editors, all internationally renowned scholars of Iranian studies, who assist in the commissioning and editing of entries. The in-house editorial staff works at Columbia's Center for Iranian Studies.  Entries are solicited through invitation only, and are subjected to peer review to ensure factual reliability, scholarly objectivity, and political independence. 

In recognition of its high academic achievements the Encyclopædia has received continuous financial support, since its inception in the 1970s, from major sponsors, such as the National Endowment for the Humanities.  The non-profit Encyclopaedia Iranica Foundation is dedicated to guaranteeing the Encyclopædia's intellectual independence by covering parts of its operating budget. 

The first fascicle of the Encyclopædia's printed edition appeared in 1982, while the first version of the web-based digital edition was established in 1996. This digital version was developed in 2009-2010, in collaboration with the web design company Electric Pulp, to provide a more user-friendly interface for accessing the Encyclopædia's online content.