ترجمه شاهنامه به زبان فنلاندی

شاهنامه سند هویت و افتخار ملی ایرانیان است . شاهنامه بزرگترین حماسه ادبی جهان هم هست. شهرت جهانی این شاهکار ادب پارسی مدیون ایرانشناسان و مترجمانی ست که آن را به زبان های مختلف برگردانده و در دسترس عموم قرار داده اند .نخستین بار در قرن هفتم هجری پنداری اصفهانی شاهنامه را به زبان عربی برگرداند.

سپس داستان هایی از شاهنامه به زبان ترکی ترجمه شد. پس از آن این بزرگ ترین  حماسه ادبی جهان به زبان های فرانسه ؛  انگلیسی ؛ روسی؛ آلمانی ؛ سوئدی ؛ ایتالیایی ؛ ارمنی ؛ تاجیکی و ازبکی و زبان های دیگری روی هم ۳۰ زبان  ترجمه و منتشر شد .  دکتر جلال خالقی مطلق پژوهشگر و شاهنامه شناس که پنجاه سال از عمر خود را برای ویرایش شاهنامه گذاشته است در گفت و گو با سایت انجمن جهانی زرتشتیان ترجمه شاهنامه به زبان فرانسه توسط « ژول مول » را بسیار مهم توصیف کرد و می گوید : « در قرن نوزدهم و به ویژه اوایل قرن بیستم شاهنامه بارها به زبان های خارجی ترجمه شده است . مول در سال ۱۸۲۶ با کمک دولت فرانسه آن را به زبان فرانسه ترجمه کرد که متن شاهنامه  هم به فارسی و فرانسوی با هم منتشر شد و اساس کار بسیاری از پژوهندگان این شاهکار حماسی و ادبی جهان قرار گرفت . دیک دیویس کل متن ساهنامه را به انگلیسی ترجمه کرد و به زبان های روسی و آلمانی نیز به خوبی  ترجمه و منتشر شد . در این سال های اخیر هم بخش های از شاهنامه و داستان های رستم و اسفندیار و امثال این ها به زبان آلمانی ترجمه و منتشر شده است.»


تازه ترین برگردان شاهنامه

تازه ترین برگردان شاهنامه به زبان فنلاندی است که چندی پیش در دانشکده ادبیات و زبان های خارجی دانشگاه تهران با حضور پروفسور « ژاکو هامین آنتیلا » استاد دانشگاه هلسینکی ومترجم شاهنامه به زبان فنلاندی رونمایی شد . پنجم اردیبهشت‌ماه در دانشکده زبان‌ها و ادبیات خارجی، با حضور پروفسور «ژاکوهامین آنتیلا»، استاد دانشگاه هلسینکی فنلاند برگزار شد.

پروفسور «آنتیلا»، مترجم شاهنامه به زبان فنلاندی، در این مراسم گفت: «من ادبیات فارسی را خیلی مطالعه کرده‌ام و باید بگویم تمدن ایرانی در سطح بالایی قرار دارد. شاهنامه فقط برای ایران نیست، بلکه برای ادبیات همه دنیاست. داستان‌های فردوسی قدیمی و از قبل وجود داشته‌اند و باید بگویم که شاهنامه هنوز هم اثر مهمی محسوب می‌شود.

وی افزود: «در کتابی که امروز از آن رونمایی می‌شود، فقط بخشی از اشعار شاهنامه یعنی از ابتدا تا پایان مرگ سهراب ترجمه شده است و سعی می‌کنیم در دوره‌های بعدی ترجمه، تصحیح این اثر هم کامل شود».

وی در ادامه افزود: «ترجمه شاهنامه پیچیده بود. در ترجمه این اثر تلاش کردم تا از زبان خودم برای انتقال مفاهیم استفاده کنم و این ترجمه به نثر صورت گرفته است. مشکلی که در ترجمه وجود داشت و باید بگویم مشکل همه ترجمه‌هاست، این است که چه کاری انجام دهیم که یک فرهنگ را برای فرهنگ دیگر قابل فهم نماییم. من در این کار، باید فرهنگ هزار سال پیش ایران را به فرهنگ امروز فنلاندی منتقل می‌کردم و این کار فوق‌العاده سختی بود».

در بخش دیگری از این مراسم، برنامه شاهنامه‌خوانی برگزار شد و در پایان، کتاب شاهنامه به زبان فنلاندی از طرف سفارت فنلاند به دانشکده زبان‌ها و ادبیات خارجی اهداء و همچنین لوح سپاس و یادبود به پروفسور «ژاکوهامین آنتیلا» مترجم اثر، اهداء شد.



نخستین ترجمه‌های شاهنامه از فارسی به عربی صورت گرفت. بنداری اصفهانی در قرن هفتم ترجمهٔ خلاصه‌شده‌ای از شاهنامه به زبان عربی ارائه داد. ترجمهٔ بنداری یکی از ترجمه‌هایی‌است که در تصحیح‌های شاهنامه هم از آن استفاده می‌شود. پس از عربی ترجمهٔ شاهنامه به زبان ترکی در ۸۵۴ قمری صورت گرفته‌است. این ترجمه ترجمه‌ای منثور بود. پس از آن داستانهایی از شاهنامه به شعر ترکی هم ترجمه شد.

ترجمه شاهنامه به زبان فرانسه

لویی لانگلس (به فرانسوی: Louis Langlès)، نویسنده و خاورشناس فرانسوی، نخستین کسی بود که در اروپا به تحقیق دربارهٔ فردوسی پرداخت و در سال ۱۷۸۸ خلاصه‌ای از شاهنامه را به فرانسه برگرداند و در مقدمهٔ کتاب اظهار شگفتی نمود که چرا پیشینیان تاکنون در شناخت این شاهکار ادبی فارسی اهمال کرده‌اند. ترجمهٔ کامل شاهنامه به زبان فرانسه به همت ژول مول (به فرانسوی: Jules Mohl) صورت گرفت. او در سال ۱۸۲۶ از طرف دولت فرانسه مأموریت یافت تا شاهنامه را مستقیماً از فارسی به فرانسه ترجمه کند. او از این تاریخ تا پایان عمر در ۱۸۷۶ یعنی به مدت جهل سال با عشق و علاقه مشغول تصحیح دقیق متن فارسی و ترجمهٔ آن به زبان فرانسه شد. در سال ۱۸۳۸، با انتشار اولین جلد از ترجمه شاهنامه ستایش همگان را برانگیخت. در سالهای بعد به تدریج جلدهای بعدی را منتشر کرد ولی عمرش کفاف نداد و نتوانست آخرین جلد را به پایان ببرد. باربیه دومنار (C. Barbier de Meynard) به فرانسوی آن را به پایان برد.