در فرهنگ و سنت مردم ايران باستان جشن و شادمانی يكی از جلوه های نيك زندگی بوده و شادمان زيستن برای همگان آرزو شده است.

 با پژوهش در كتاب اوستا و تاريخ دينی ايران باستان و با بررسی سنت های ملی اين سرزمين در می يابيم كه جشن های بسياری از

روزگاران دور و نيك در ايران وجود داشته است و نياكان فرزانه ما به پيروی از سفارش اشوزرتشت(پيامبر ايران زمين) همواره بر

آن بودند تا جشن و شادمانی را گسترش دهند. به همين انگيزه جشن هايی به مناسبت های گوناگون تاريخی ، ملی و دينی برپا داشتند.

 برخی از آن ها چون جشن نوروز، مهرگان .و سده از آيين ها و جشن های ملی ايران به شمار می آيند.

در گاهشمار (تقويم) ويژه زرتشتی هر سال 12 ماه دارد و هر ماه سی روز است كه هر روز با نامی ويژه شناخته می شوند از

 سوی ديگر نام دوازده ماه نيز در بين نام های سی روزه وجود دارد. بدين ترتيب نام های دوازده گانه ماه با دوازده نام از اسامی روزها

 مشترك هستند و در هر ماه برابر شدن روز و ماه را زرتشتيان جشن می گيرند. به عنوان مثال روز فروردين از ماه فروردين ماه،

 فروردين گان جشن گرفته می شوند. و روز تير از تيرماه جشن تيرگان نام دارد. يكی از جشن های برجسته و فرخنده كه نياكان

 ما با شور و سروری ويژه آن را برپا داشتند" جشن سپندارمذ" يا جشن "اسفندگان"است . جشن اسفندگان برای گراميداشت فروزه

پاك و ارزشمند سپنته آرمئی تی يا سپندارمذ است . سپنته .آرمئی تی يا سپندارمذ است. سپنته آرمئی تی مظهر ايمان، فداكاری ، فروتنی،

 بردباری، وفاداری، مهر و محبت ، تواضع ، جانبازی ، انديشه رسا و حامی زنان نيك و پارسا است .در كتاب گات ها، سروده های

جاودانه اشو زرتشت از فروزه سپنته آرمئتی بارها ياد شده و ويژگی های آن برشمرده شده است " ...ای آرمئی تی ، ای مظهر ايمان و محبت ،

 آن پرتو ايزدی كه پاداش زندگی سراسر نيك منشی است به من ارزانی دار" گات ها هات 43 بند 1 "پروردگارا مرا به سوی راستی و پاكی كه

نهايت آرزوی من است رهبری كن تا با پيروی از آرمئتی مظهر ايمان و محبت به رسايی نايل آيم " هات 43 بند 3 "آرمئتی نور محبت و

ايمان را در دل رادمردان روشن كرده آنان را به سوی حقيقت رهبری خواهد كرد" هات 43 بند 6 آرمئی تی چون نماد مهر و محبت ،

عشق و پاكی، ايمان به خدا و فكر رسا است، پس به هنگام ترديد و دودلی با ياری از او می خواهيم تا نور ايمان و عشق به خدا را در

 دل های ما به وجود آورد .و ما را به سوی رسايی راهنمايی كند در فرهنگ زرتشتی شش فروزه و صفت بين انسان و خداوند

مشترك است به گونه ای كه انسان می تواند با بهره مندی و به كار گيری هر يك از صفت ها به اهورامزدا نزديك شود. در بين اين ويژگی ها

چهارمين صفت فروزه سپنته آرمئی تی نام دارد كه در فارسی به سپندارمذ يا اسفند تبديل شده و به معنی عشق پاك و آرمان مقدس می باشد و

از آنجا كه عشق ، فداكاری ، مهر ، محبت ، .ايثار و از خود گذشتگی همواره با نام زن و مادر همراه بوده است به همين روی در

 ايران باستان برابر شدن روز سپندارمذ با ماه اسفند را جشن می گرفتند و آن را اسفندگان می گفتند ... ابوريحان بيرونی در

كتاب آثار الباقياقيه آورده است: " اسفندارمذ فرشته موكل بر زمين است .سپندارمذ در ماه سپندارمذ به جهت يكی شدن نام روز با

ماه عيد زنان بوده است و مردان به زنان هديه می دادند اين رسم در شهرهايی چون اصفهان، ری و پهله و شهرهای مركزی و غرب ايران) باقی

 مانده است و به فارسی مزدگيران گويند" چنانچه بيرونی نيز اشاره كرده است سپاس و ستايش مادران و زنان از ويژگی های اسفندگان است.

در اين روز مردان و فرزندان با برگزاری مراسم شاد و هديه دادن از مهر مادران سپاسگزاری می كنند، در اين روز زنان و

مادران لباس نو می پوشند و انجام كارهای خانه بر عهده پدران و فرزندان است. در اوستا مجموعه نوشته های دينی و آيينی نيز بارها به زنان

 پارسا و نيك ، درود فرستاده شده جايگاه و مقام بلند معنوی برای آنها آرزو می .شود از بين زنان و مردان ، كسی كه برابر آيين راستی

 ستايشش بهتر است ، مزدا اهورا از آن آگاه است. اينگونه زنان و مردان را می ستاييم اين زمين را با زنانی كه بر روی

آن زندگی می كنند ... " می ستاييم. ای اهورامزدا می ستاييم زنانی را كه در اثر درستكاری و راستی سرآمد شده اند... ما می ستاييم مردان و

 زنان نيك انديش كه در هر كشور با وجدان نيك بر ضد بدی قيام می كنند... كدبانوی خانه را كه اشو و سردار اشو است می ستاييم. زن پارسايی

 را می ستاييم كه بسيار نيك انديش بسيار نيك گفتار، بسيار نيك كردار، فرهيخته و با شوهر خود و اشو باشد. ای اهورامزدا ما " ...می ستاييم ياری

رسان را و از سوی ديگر سپنته آرمئی تی در نقش مادی خود نگهبان زمين شناخته می شود و اين به دليل ويژگی های مشترك زمين با زن مانند زايندگی ، 

فروتنی، مهربانی، بردباری و مهر و محبت شايسته است . سپندارمذ، روز زن و زمين ناميده می شود. پس هم اكنون در گاه شماری

خورشيدی با روز بيست و نهم ماه بهمن برابر شده است. برای گراميداشت زمين و زن گرفته می شود. اسفندگان روز مادر، روز زن و زمين،

گراميداشت همه فروزگان پسنديده نيكوی انسانی كيش زرتشت است.