پاسداشت کهن آیین جشن« سده» در کشورهای گوناگون جهان 

نخستین جشن رسمی سده در تاجیکستان 

 برپایی آتش جشن سده در شهرهای یزد و کرمان و شیراز تا کالیفرنیا و سیاتل

 « سَده »، یکی از جشن‌های ایرانی است که در آغاز شامگاه دهم بهمن ماه؛ یعنی، روز مهر از ماه بهمن، برپا می شود .

جشن سده مانند مهرگان و نوروز از جشنهای مهم و کهن مردمان ایرانی و پارسی‌زبان به شمار می آید که اسطوره پیدایش

آن در "شاهنامه" حکیم فردوسی به هوشنگ، شاهی از سلاله پیشدادیان، نسبت داده شده است.

برخی از پژوهشگران جشن سده را به آیین مهرپرستی یا میترائیسم که در میان مردم ایرانی تبار، قرنها پیشتر

از آیین زرتشتی هم رایج بوده، مربوط می دانند. البته، در نزد زرتشتیان آتش یکی از نمادهای مقدس جشن سده همچنان حفظ شده است.

به نوشته برخی از تاریخ نگاران، جشن سده ۵۰ روز و ۵۰ شب قبل از اعتدال بهاری یا جشن نوروز برگزار می شود،

به همین دلیل سده نامیده شده، چون حاصل جمع این دو، صد می شود.



رسمیت یافتن جشن « سده » در تاجیکستان

 امسال برای نخستین بار پس از به رسمیت شناخته شدن جشن سده و قرار گرفتن در

تقویم رسمی تاجیکستان به شکل گسترده در سراسر کشور و با پیامی از سوی

رییس جمهور امامعلی رحمان مورد تجلیل قرار گرفت .

رییس جمهوری تاجیکستان روز ۹ بهمن - ۲۹ ژانویه در پیامش فرا رسیدن جشن سده

را به مردم کشورش شادباش گفت . وی گفت : باعث افتخار است که جشنها و

سنتهای کهنى چون سده و مهرگان در دوران استقلال تاجیکستان به تدریج احیا مى شوند.


آقاى رحمان افزود: "آدمان سن و سال گوناگون در دوره اوج سردى زمستان با آرزوى آمدن فصل بهار جانبخش با هم جمع آمده،

چاره بینى هاى (تدابیر) مختلف دایر مى کردند، گلخن مى گذراند، بزم مى آراستند، شادى و خرسندی مى کردند و

با همین راه سختى سرما را براى یکدیگر آسان می کردند . » 

 

برنامه جشن سده در باغ فردوسی شهر دوشنبه که به نام "باغ دوستی خلقها" معروف است، از نمایش هنرهای مردمی و صنایع دستی،

نهال های مختلف، گل و گیاه و آزمونهایی عبارت بود. از تهیه بهترین سفره سده گرفته تا بهترین ترانه در وصف سده که رسمی از

رسوم باستانی و نمادی از سرور و شادمانی است. در پاییز گذشته در پی اصلاح قانون جشن و مراسم تاجیکستان،

۳۰ ژانویه یا ۱۰ بهمن روز برگزاری جشن سده و ۱۵ اکتبر روز برگزاری جشن مهرگان اعلام شد. دولت تاجیکستان تلاش دارد این دو

جشن را برای ثبت به عنوان میراث غیر ملموس فرهنگی به یونسکو، سازمان علمی و آموزشی و فرهنگی ملل متحد پیشنهاد کد.

در پاییز گذشته برای نخستین بار مهرگان نیز در تاجیکستان به طور رسمی و باشکوه جشن گرفته شد

 

  

برگزاری جشن سده در یزد لغو شد اما این جشن در دیگر در محله‌های زرتشتی نشین شهرهای تفت، میبد و اردکان برگزار شد

سپنتا نیکنام (عضو انجمن زرتشتیان یزد) به خبرگزاری دولتی ایلنا گفت:

علت لغو این مراسم درگذشت «عماد ملانوری» از هنرمندان جوان و فعال استان ؛ چهارشنبه شب هنگام نورپردازی و آماده‌سازی باشگاه برای این مراسم است.

با این وجود این مراسم در دیگر نقاط از جمله در محله‌های زرتشتی نشین شهرهای تفت، میبد و اردکان برگزار شد.

طبق تقویم تاریخی، آیین جشن سده در روز دهم بهمن ماه امسال با همکاری مردم در شهر ها و روستاهای زرتشتی 

نشین یزد و کرمان با برپایی آتش بزرگ برگزار شد .


  


آتش جشن سده در شیراز به آسمان سر کشید


زرتشتیان شیراز پسین‌هنگام دهم بهمن‌ماه 1398 خورشیدی در تالار روانشاد یزدانی شیراز گردهم آمدند تا جشن سده را با شکوه‌تر از همیشه برگزار کنند

خبرنگار امرداد: شهرام پوردهی

پس از اعلام برنامه‌ها از سوی شیوا شهریارزاده مجری این جشن، نوبت به گات‌هاخوانی گروه سرود جوانان زرتشتی به

سرپرستی شبنم پوردهی و تنظیم آهنگ توسط فرشاد عباسیان رسید. سپس سرود ملی ایران پخش شد و گروه گات‌هاخوانی و باشندگان دست

بر روی قلب‌هایشان گذاشتند و پیمانی دوباره با میهن‌شان ایران بستند تا نشان دهند نام ایران را در قلب‌هایشان جاودانه ساخته‌اند. در ادامه، مجری برنامه،

پیام شادباش دکتر اسفندیار اختیاری، نماینده ایرانیان زرتشتی در مجلس را خواند، سپس افلاتون سهرابی فرنشین انجمن زرتشتیان شیراز با

خوش‌آمدگویی به باشندگان، جشن سده را شادباش گفت و بر باشندگی پرشور زرتشتیان در انتخابات مجلس تاکید کردند.


  


با غروب کامل خورشید و تاریک شدن آسمان، نوبت به باشکوه‌ترین بخش جشن سده، یعنی آتش‌افروزی رسید، بانوان و دوشیزگان سپیدپوش،

لاله به دست موبدیار رستم خسرویانی را تا تل هیزم‌های برهم انباشته شده، همراهی کردند. باشندگان نیز «هابیرو شاباش» گویان با گام‌های استوار همراه و همگام بودند.

لحظه‌هایی بعد شمار بسیاری از باشندگان، گردش سپیدپوشان به دور هیزم‌ها را به نظاره ایستادند و دقایقی سکوت همه جا را فرا گرفت؛ سکوتی که به مرور جای

خود را به زمزمه‌‌های دعا و نیایش داد. سرانجام لحظه‌ای که باشندگان انتظارش را می‌کشیدند، فرا رسید و جوانه‌های آتش بزرگ و بزرگ‌تر شدند تا این‌که شعله‌هایی شدند

سر به آسمان ساییده؛ دوشیزگان سبزپوش، اسپند به باشندگان پیشکش کردند و همه با هم بر آتش ریختند، تا بویی خوش و وصف‌ناپذیر همه جا را پُر کند.

گرمای آتش دقایقی زمستان و سرمای امسال شیراز را از یاد باشندگان برد.

پس از این آیین، با آش و سیروگ و شیرینی از باشندگان پذیرایی شد تا با بازگشت به تالار روانشاد یزدانی شیراز، برنامه‌ها با اجرای

سرود جشن سده با هنرنمایی کودکان (به زبان دری) به سرپرستی ناهید فلفلی از سر گرفته شود، پس از آن نوبت به اجرای گروه

کر زرتشتیان شیراز به سرپرستی فرشاد عباسیان رسید، این گروه که از مهرماه سال 1396 فعالیت خود را زیر نظر وی آغاز کرده‌اند،

سروده‌هایی از مهوش نامداریان با موضوع «سده» را به زیبایی اجرا کردند. اجراهایی بی نظیر که باشندگان را به وجد آورد.

بدین ترتیب جشن سده‌ی امسال نیز به پایان خود رسید. پایانی که نوید فرا رسیدن نوروز پس از 50 شب و 50 روز را دارد

 

 «سده»؛ جشن پیدایش آتش در مریلند آمریکا گرامی داشته شد 

سیما باستانی

 

انجمن زرتشتیان واشنگتن و حومه (ZAMWI)  شنبه 12 بهمن‌ماه 1398 خورشیدی برابر با یکم فوریه 2020 میلادی «سده»، جشن پیدایش آتش و آغاز تمدن را در «درمهر» کامران ایالت مریلند آمریکا گرامی داشتند.

شماری از زرتشتیان ساکن مریلند آمریکا در «در مهر» کامران گردهم آمدند و کهن آیین ایرانی جشن سده را پاس داشتند. در این گردهمایی آن خادمیان، نماینده‌ی انجمن زرتشتیان واشنگتن و حومه (ZAMWI) با خوش‌آمدگویی به باشندگان در سخنانی از روند بازسازی تالار نیایش آتشکده‌ی مریلند و همچنین برگزاری هفدهمین دوره بازی‌های بین‌المللی زرتشتیان (Z games) در جولای 2020 میلادی برابر با تیرماه 1399 خورشیدی در واشنگتن گفت. همچنین فرشید بهمردی نکته‌هایی از بازی‌های بین‌المللی زرتشتیان را بیان کرد. در بخشی از جشن، دیناز کمبل، نوازنده‌ی پیانو، آرتین ایدون، نوازنده‌ی ویولن و مهرزان گای نوازنده‌ی پیانو به اجرا پرداختند. در کاری نیک مبلغی گردآوری شد که بخشی از آن به بنیاد کمک‌رسانی به بیماران مبتلا به
سرطان (American Cancer Society) دهش و مابقی از آن مبلغ نیز به انجمن زرتشتیان سپرده شد.




برگزاری جشن سده در «در مهر» تورنتو؛ کانادا                  

« « سده» یکی از جشن‌های باشکوه ایرانیان در روز شنبه 12 بهمن ماه 1398 برابر با اول فوریه 2020 میلادی در تورنتو برپا شد  
در این گردهمایی، سده با اوستاخوانی، سخنرانی، برنامه هایی توسط کودکان و نوجوانان ، اجرای موسیقی با پیانو و نیز هم نوازی ویالون و پیانو،

اجرای گروه کر، نقالی و رقص و پایکوبی و آتش افروزی پایانی، جشن گرفته شد.
برنامه با سرود ملی کانادا و نیز سرود خوان اشم وهو آغاز شد. مجری برنامه با خوش‌آمد گویی و شادباش برای جشن سده،

از درگذشتگان حادثه خطوط هوایی اوکراین یاد کرد و شرکت‌کنندگان به یاد و احترام آنها یک دقیقه سکوت اختیار کردند و یادشان را گرامی داشتند.


پس از آن، بخش‌هایی از آتش نیایش و برگردان آن به زبان انگلیسی و فارسی خوانده شد. سپس دو گروه کودکان و نوجوانان به زبان انگلیسی و

دری سرودهایی را درباره‌ی جشن سده به زیبایی اجرا کردند. سپس سخنرانی توسط فرنشین انجمن زرتشتیان انتاریو (ZSO) انجام شد.

همنوازی پیانو و ویالون بخش‌های دیگر برنامه بود که توسط نوجوانان زرتشتی اجرا شد. شاهنامه‌خوانی و سخنرانی درباره‌ی جشن سده

از برنامه‌های جشن بود و با اجرای داستان پیدایش آتش در شاهنامه با نقالی ادامه یافت. در این دو بخش داستان پیدایش آتش، مفهوم جشن سده و

تاریخچه‌ی آن در قالب داستان و شعر بیان شد.


اجرای بعدی توسط هموندان گروه کر “اشا” بود که با نواختن پیانو به اجرای بندهایی از گات‌ها پرداختند. این اجرای زیبا با تک‌خوانی و

نیز هم‌خوانی گروه کر همراه بود و با تک‌نوازی پیانو توسط رهبر گروه به پایان رسید. پس از آن سخنرانی کوتاهی نیز درباره‌ی جایگاه و

حضور عناصر طبیعی مانند آتش، آب، خاک، زمین، گیاه و … در جشن‌ها و آیین‌ها و نیایشگاه‌های زرتشتیان انجام شد. برنامه با اجرای موسیقی سنتی زنده

و آهنگ‌های ایرانی شاد به مرحله پایانی این بخش خود رسید. در بخش پایانی نیز افروختن آتش در محوطه‌ی بیرونی «در مهر» که با همراهی موبدان

و نواختن دف و خواندن بخش‌هایی از آتش نیایش انجام گرفت. باشندگان پس از افروختن آتش با رقص و پایکوبی و صرف شام، سده را در یک شب سرد برفی به پایان رساندند.





پاسداشت کهن آیین جشن سده در سیاتل آمریکا


آتوسا مندگاری 

زرتشتیان ایالت واشنگتن ( سیاتل) سپندینه جشن سده،‌ آیین دیرین نیاکانی را در پسین‌هنگام شنبه یکم فوریه 2020 میلادی برابر با 12 بهمن‌ماه 1398 خورشیدی پاس داشتند.

آیین سده مانند جشن ملی نوروز  در دل ایرانیان به‌ویژه زرتشتیان فراموش نگشته و در گوشه و کنار ایران زمین و هر کجای جهان که باشند آن را برپا می‌کنند.

زرتشتیان ایالت واشنگتن گردهم آمدند و با نیایش و اوستاخوانی گروهی این جشن ملی ایرانی را پاس داشتند. خواندن بخشی از

آتش نیایش با آوای موبد جمشید پوراسفندیاری، دکلمه و سخنرانی درباره‌ی آیین سده از برنامه‌های جشن بود. در ادامه آتش فروغمند جشن سده را

به نشان همبستگی و همازوری ایرانیان افروختند.