به بهانه ی روز جهانی موزه

ومیراث فرهنگی

ایرج ادیب زاده:

 

روز جهانی موزه هر ساله روز ۱۸ می ۲۸اردیبهشت در سراسر جهان برپا می شود – توسط شورای جهانی موزه – این رویداد هر سال یک موضوع را برجسته می کند که فرصتی به کارشناسان و دست اندرکاران موزه ها می دهد تا امکان دیدار مستقیم با

مردم را به دست بیاورند و چالش هایی که موزه ها با آن روبرو هستند برجسته شوند . 

موضوع امسال شورای جهانی موزه : « موزه ها برای برابری؛ تنوع و فراگیری » ست.

واژه موزه ریشه ی یونانی دارد و از زبان فرانسه وارد فرهنگ فارسی شده .

در فرهنگ دهخدا آمده : « موزه مکانی ست که میراث فرهنگی ؛ هنری ؛

تاریخی  و باستانی در آن جا نگهداری و به تماشای عمومی گذارده می شود.»

به عبارت دیگر موزه ها وظیفه دارند آثار تاریخی جهان را نگهداری کنند و

به نسل های آینده منتقل سازند .موزه هایی نیز وجود دارند که ویژه ی پیشرفت های علمی؛ فناوری ؛ تمبرشناسی گیاه شناسی و هنرهای زیبا هستند.


تاریخ برپایی موزه در ایران

اگر نگاهی به سابقه موزه در ایران بیندازیم می توان گفت نهادینه شدن موزه

با آغاز کار و تاسیس کاخ موزه ناصرالدین شاه قاجار در کاخ گلستان آغاز شد.

ناصرالدین شاه دستور داد تا قسمتی از ساختمان های سمت شمال کاخ را،

از جمله محل موزه قدیمی شاهان قاجار که در آن هدایای خارجی را

نگهداری می کردند تخریب کنند و اتاق موزه، کتابخانه، سرسرا،

حوضخانه و سایر بنا ها را بسازند. 

اعتماد السلطنه در توصیف موزه می نویسد:

"موزه به اصطلاح اهالی فرهنگ، عبارت از مکان و محلی که مخزن آثار قدیم و اشیاء

بدیعه و نفایس و مستطرفات دنیاست و از هر تحفه و یادگاری که در آن مخزون و 

موضوع است. اهل علم و اطلاع کسب فایده و کشف سری می نمایند و از

احوال و اوضاع هر زمان و صنایع و حرف آن و رسوم و آداب معمول آن ایام

و عادات و طوایف آن باخبر می گردند و می توان گفت که موزه مقیاس

شعور و میزان عقول و درجه افهام اصناف است. مشکلات لاینحل در اینجا حل می شود و

بر معلومات تاریخی شهود اقامه می نماید" پس می گوید این است که موزه

همایونی نیز خزینه ای است مشحون به زواهر و جواهر گرانبها و

ظرایف و نفایس اشیاء و آثار جلیله علمیه و مهمات جریمه قدیم و

آلات و ادوات متنوعه و مصنوعات ازمنه سالفه و نتایج خیالات حکمای

بزرگوار و تماثیل و تصاویر نگارنده های بی مثل و مانند روزگار،

پرده های نقاشی کار، نقاش های مشهور و حاصل صنایع کارخانه های معروف و ظروف چینی بسیار ممتاز کار

چین و سور و انگلیس و ژاپن و بلور آلات کارخانه ساکس ونیز و سایر

کارخانه های معتبر و مسکوکات قدیم با صور سلاطین معظم ایران و ...

به علاوه تزئینات لایقه بسیار و محصولات رایقه بی شمار که هر یک در

عالم هم و درایت و حوزه اطلاع و بصیرت گوهری است بی بدل و

در نفاست امتیاز ضرب المثل ..."



موزه ها همواره یکی از جاذبه های توریستی به شمار می رفته اند.

در ایران نیز بر اساس آخرین آمار 600 موزه فعال در شهرهای

مختلف وجود دارد که 100 تای آن زیر نظر بخش خصوصی اداره می شوند.

هر چند از نگاه برخی در مقایسه با فرهنگ غنی ایران،

این رقم چندان هم بالا نیست، اما برخی از مهم ترین موزه های

ایران همواره علاقه مندان خود را داشته اند. 


 موزه ایران  باستان نخستین و مهم ترین موزه ایران در تهران جای دارد ساخت

این موزه در 21 اردیبهشت 1308 خورشیدی به دستور رضا شاه  توسط

آندره گدار  آرشیتکت فرانسوی در سال 1316 به اتمام رسید و برای بازدید

همگان گشایش یافت .

در اینجا فهرستی از مشهور ترین و  مهم ترین موزه های ایران را به نقل

از ویکی پدیا فارسی می آوریم: