گنجینه های ابدی میراث بشری در خطر نابودی

از مجسمه های بودا در بامیان ؛ پالمیرا در سوریه تا تخت جمشید در ایران

سفری به قلب شاهکارهای میراث فرهنگی بشری جهانی با یاری آخرین نوآوری های تکنولوژی

ژاپنی ها برای نجات « تخت جمشید » از خطر نابودی به ایران می روند.

 

ایرج ادیب زاده                                                                     

 

پانزده سال پس از شوک ناشی از انفجار بوداهای بزرگ در بامیان- افغانستان- توسط بنیادگرایان اسلامی موسوم به طالبان ؛ گنجینه ها و بازمانده های فرهنگ نسل های گذشته در خاورمیانه با خطر جنگ ؛ تهدید ؛ غارت و عوامل طبیعی ناشی از بی توجهی مردم و دولت ها روبرو هستند .

از خبر های بد دیگر در این سال ها ویرانی بناها و بازمانده های فرهنگ و تمدن بشری در شمال عراق و تخریب شهر باستانی « پالمیرا» در استان حمس سوریه به وسیله نیروهای دولت اسلامی-داعش – بود . سازمان ملل این اقدام بنیادگرایان اسلامی را « جنایت جنگی » توصیف کرد . خبرگزاری رویترز این آثار تاریخی را« غیر قابل ارزش گذاری» و آسیب بزرک به میراث بشری  توصیف کرده است.

طی پنج سال جنگ داخلی سوریه، بسیاری از آثار باستانی کشور غارت و یا ویران شده‌اند. ویران کردن معابد شهر باستانی پالمیرا، متعلق به قرن اول میلادی، در سال گذشته خشم و انزجار جهانی را برانگیخت.

در همین روزهای نخستین ژانویه ۲۰۱۷ گروه اسلامی داعش بخش های دیگری از محوطه باستانی پالمیرا را ازبین برد آن ها دیوار تاریخی آمفی تآتر رومی  تتراپیلون را ویران کردند – سال پیش ارکستر ارتش روسیه در همین مکان برنامه اجرا کرد .-

خانم ایرینا بوکووا دبیر کل یونسکوگفت : انهدام روش مند نمادهای فرهنگی سوریه نمایانگر هدف های مهاجمان است آن ها می خواهند به مردم سوریه تفهیم کنند که از هویت ملی و میراث فرهنگی شان باید چشم بپوشند .

  پالمیرا زمانی در جهان باستان یکی از مهم ترین مراکزفرهنگی جهان بود . تا پیش از جنگ داخلی سوریه هرسال بیش از ۱۵۰  هزار جهانگرد از پالمیرا بازدید می کردند.

 

گردشی در نمایشگاه تاریخ و سایت های ابدی « گراند پاله »

 

در پاریس و در فاصله ی ۱۴ دسامبر تا ۹  ژانویه در گراند پاله نمایشگاهی با حمایت یونسکو ؛ موزه های ملی گراند پاله ؛ موزه لوور و ایکونم که وظیفه اش با استفاده از آخرین نوآوری های تکنولوژیک حفظ و کشف مناظر معروف میراث جهانی و انتقال به نسل های بعدی ست ؛ بر پا شد با هدف توجه دادن مردم به این شاهکارها و ارزش ناب آن ها ؛ که با استقبال گسترده ی مردم فرانسه  روبروشد در این نمایشگاه بی سابقه با استفاده از فناوری فتو گرامتریک که توسط یک شرکت فناوری دیجیتال فرانسوی طراحی شده بود آثار باستانی و میراث فرهنگی در حال خطربه صورت فیلم های سه بعدی روی پرده های بزرگ به نمایش درآمدند. در یکی از فیلم ها همین آمفی تاتر متعلق به دوران روم باستان پیش از تخریب توسط اسلام گراهای  داعش و آثاری از تمدن فنیقی نشان داده شد .

خانم بوکووا دبیر کل یونسکو در پیام خود به مناسبت برپایی نمایشگاه « سایت های ابدی » در گراندپاله پاریس – از بامیان تا پالمیرا – گفت : « درمورد حفظ و نگاهداری این شاهکارهای میراث بشری از آسیب ها و جنگ ها نخست باید آنها و چالش هایی که بر سر راه آن هاست بشناسیم ؛ سپس به بالا بردن آگاهی مردم در مورد اهمیت آن ها بپردازیم

تخت جمشید پایتخت باستانی هخامنشیان در خطر ویرانی

یکی دیگر از شاهکارهای میراث جهانی که در فهرست : « سایت های ابدی » در حال خطر یونسکو قرار دارد « تخت جمشید و پاسارگاد » است . در حال حاضر یک گروه از مستندسازان و فیلمبرداران یونسکو برای تهیه فیلم های سه بعدی از این مکان ها باستانی به ایران رفته اند.

سال پیش خبرگزاری نیمه دولتی مهر هشدار داد که « تخت جمشید » ترک خورد

با شکوه ترین و بزرگ ترین بنای سنگی جهان در خطر ویرانی ست . به گزارش خبرنگار مهر، تخت جمشید همواره به عنوان یکی از بناهای شاخص ایران مطرح بوده است. این بنای جهانی البته مورد آسیبهای مختلفی قرار گرفته که از جمله آن می توان به رطوبت اشاره کرد که این بنای جهانی را مورد تهدید قرار داده است. اما ترکهایی که اکنون در این بنای جهانی دیده می شود نیز بر شدت آسیبهای این بنا افزوده و این امر نگرانی دوستداران میراث فرهنگی را افزوده است.

به گزارش خبرگزاری کیودو ژاپن باستان شناسان و کارشناسان ژاپنی برای مرمت و نگهداری از محوطه تاریخی تخت جمشید و پاسارگاد به ایران می روند . کیودو در گزارش ویژه ای نوشت : « با مشاهده ی ترک هایی در بخش های شرقی و جنوبی محوطه تاریخی و ارزشمند تخت جمشید که به دلیل تغییرات آب و هوایی شکل گرفته ؛ باستان شناسان در پی همکاری های جهانی  به ویژه بهره گیری از تخصص فنی ژاپنی ها برای مرمت و حفظ بقایای پایتخت باستانی هخامنشیان هستند .

.متخصصان اعلام کرده‌اند از مشاهده این ترک‌ها که عمدتا به سبب خشکسالی‌ و استفاده بیش از حد از منابع آبی زیرزمینی ایجاد شده شگفت‌زده شده‌اند؛ ترک‌هایی که اگر به آن‌ها توجه نشود، می‌تواند به خطری بزرگ برای این بنای تاریخی بر اثر نشست زمین ایجاد کند.

«علی احمدی»، متخصص باستان‌شناسی محوطه پرسپولیس در این‌باره به «کیودو» می‌گوید: حدود پنج سال پیش، زمانیکه طبق روال عادی مشغول بررسی محوطه بودم، از مشاهده ترک‌هایی در ۱۵۰ متری جنوب محوطه شوکه شدم.

تخت جمشید یا پرسپولیس در سال ۱۹۷۹ به عنوان میراث جهانی یونسکو به ثبت رسید، شهری که به عنوان پایتخت امپراطوری هخامنشی در سال ۵۱۸ قبل از میلاد توسط داریوش بنا نهاده شد و اکنون در شهرستان مردوشت در ۴۰ کیلومتری شمال شرق شیراز قرار دارد.

«مسعود منفرد»، مدیرکل محوطه باستانی تخت جمشید از دعوت از محققان ژاپنی برای کمک به حفاظت از پرسپولیس خبر داده و اضافه کرده که دانشمندان می‌توانند با مشاوره و فراهم کردن فن‌آوری و تجهیزات آزمایشگاهی به حفاظت بهتر از این بقایای تاریخی کمک کنند. وی همچنین نسبت به انجام تحقیقات مشترک با دانشگاه‌ها، زمین‌شناسان و باستان‌شناسان ژاپنی در جهت حفظ این محوطه تاریخی ابراز علاقه کرد.

علی‌رضا اصغری»، استاد هنر دانشگاه شیراز که بیش از ۲۰ سال بر روی تخت جمشید کار کرده است نیز در این باره گفت: در حالیکه از کمک‌های مالی استقبال می‌شود، اما این تنها کافی نیست و آنچه ما در پی‌اش هستیم، دانش ژاپنی‌ها در حفاظت از آثار تاریخی است . وی ادامه می‌دهد: این ترک‌ها می‌تواند موجب فرونشست دشت‌های پایین تخت‌جمشید و تخریب شهر پارسه و بخش‌هایی از گورستان شامل کعبه زرتشت شود.

ژاپن پیش از این نیز به بازسازی شهر تاریخی بم پس از زلزله سال ۲۰۰۳ در جنوب ایران کمک کرد و ۱.۳ میلیون دلار برای کمک به مرمت و حفظ بقایای ارگ بم اختصاص داد. ضمن این که در سال ۲۰۰۵ نیز دانشگاه "سیاتما"ی ژاپن تحقیقی را برای حفاظت از محوطه باستانی چغازنبیل انجام داد.

« کیودو» در ادامه گزارش خود  نوشته است: با این وجود، تلاش‌ها برای محافظت از محوطه تخت‌جمشید و سیاست‌های مدیریت مصرف آب در منطقه و اطراف آن چندان به مذاق کشاورزان و مقامات محلی خوش نمی‌آید. ۲۸۹ روستا با مجموع جمعیت بیش از ۱۵۵ هزار نفر در اطراف محوطه تخت جمشید قرار دارند که کار عمده ساکنان آن کشاورزی محصولاتی چون برنج و گندم است که نیازمند مقادیر زیادی منابع آبی است

 

یک میلیون گردشگر از تخت جمشید  

                                                                                                             

بر اساس آمارهای گردشگری ایران ، در سال ۲۰۱۵ بیش از یک میلیون گردشگر از تخت جمشید دیدن کردند. در ماه می امسال نیز  ۱۶ هزار گردشگر از این محوطه بازدید کردند، در حالیکه در ماه مشابه سال گذشته آن این رقم ۹۸۴۱ نفر اعلام شده بود.

ایتالیایی‌ها، انگلیسی‌ها و فرانسوی‌ها سه گروه اصلی گردشگران تخت جمشید هستند و در آسیا نیز ژاپنی‌ها پس از گردشگران چین بیشترین بازدید را از تخت جمشید دارند.