زرتشت ؛ اروپا وبرگردان تازه اوستا به زبان فرانسه

پیر لکوک : مزدیسنی و دین زرتشتی درخشان ترین جنبه مشارکت ایرانیان در تمدن و فرهنگ جهانی

   

۲۵۰ سال پس از نخستین ترجمه اوستا به زبان فرانسه پژوهش در باره اندیشه و جهان بینی زرتشت ادامه دارد

دکتر آبتین ساسانفر : برگردان اوستا از سوی« آنکتیل دو پرون» نقطه عطفی برای اوستا شناسی و علم زبان شناسی در جهان غرب بود .

« من از دیروزم و من از امروزم؛

ولی یخشی از من از فردا ست؛

از پس فرداست و از همیشه ؛

چنین گفت زرتشت .....»

فردریک نیچه .

 

  

دویست و پنجاه سال پس از  نخستین برگردان « اوستا » به زبان فرانسه توسط «آنکتیل دوپرون»  اوستا شناس فرانسوی ترجمه ی تازه ای از این کهن ترین نوشتار و سروده های زرتشتیان ؛ درفرانسه منتشرشده است . این pierre lecoq ترجمه تازه اوستا توسط « پی یر لکوک »

 مدیر مطالعات زبان شناسی و فلسفه ایران در مدرسه عملی پژوهش های عالی فرانسه و استاد بخش نقاشی های  کهن ایران در مدرسه لوور منتشر شده است . کتاب « اوستا متون مقدس زرتشتیان »  در ۱۳۷۶ برگ با یک مقدمه و بررسی تازه ی بخش های پنجگانه اوستا همراه است . پی یر لکوک  می نویسد :

« مزداییسم – دین اهورا مزدا یا دین زرتشت - از باور های کهن شرق است که توسط ایرانیان باستان به وجود آمده و جای مهمی در اوستا – کتاب های پنجگانه – و نیز در متن های زبان پهلوی – دوران پارس میانه – به خود اختصاص داده است . »  پژوهشگر فرانسوی  زبان و فرهنگ کهن ایران می نویسد :« این آیین تاثیر قابل توجهی بر فلاسفه یونانی و بر ادیان کشورهای همسایه ایران باستان داشته است . » پیرلکوک  باور دارد :« مزدیسنی و دین زرتشتی یکی از درخشان ترین جنبه های مشارکت و حضور ایرانیان در تمدن و فرهنگ جهانی ست .»

  

نقطه آغاز اوستا شناسی در جهان

بیش از دویست و پنجاه سال از نخستین ترجمه اوستا به یکی از زبان های اروپایی و معرفی آن به جهان می گذرد . روانشاد دکتر آبتین ساسانفر در پیش درآمدی برکتابش   برگردان « گاتا ها » سرودهای آشوزرتشت می نویسد : « نخستین کوشش مهم پژوهشی که در دنیای غرب آغاز شد؛ از سوی آنکتیل دوپرون بود که نقطه عطفی برای اوستا شناسی و علم زبان شناسی در جهان غرب بشمار می رود . از آن زمان است که گروهی از پژوهشگران با توجه به آمادگی جامعه به ویژه با دسترسی به منابع و کشفیات نوین تاریخی به تحقیقات دامنه دار در تمام زمینه های  دانش آوستایی دست زدند .»

آنکتیل دوپرون نخستین اوستاشناس و معرفی‌کننده اوستا به جهانیان (1731- 1805 میلادی). سرگذشت عجیبی داشت. او در حالیکه دانشجویی ساده بود، با دیدن چند برگ از اوستا در کتابخانه سلطنتی پاریس دچار شوق فراوانی برای آشنایی با آن کتاب و نیز زبان فارسی و سنسکریت شد. این در حالی بود که هنوز جهانیان چیزی از اوستا نمی‌دانستند. او مصمم می‌شود که با جیب خالی و اندک پولی که دوستانش به او قرض داده بودند، به عنوان ملوان ساده وارد کشتی‌ای شود که به هند می‌رفت. در هند سه سال دچار دربدری در شهرهای گوناگون شد و به اندازه‌ای بدهکاری بالا آورد که سفیر فرانسه هشدار داده بود که کسی مایحتاج نسیه به او ندهد. اما او پاسخ داده بود که: «من مانند یک سرباز مقاومت می‌کنم، پیروز گشته و یا کشته می‌شوم. اندکی نان و پنیر و آب چاه برایم کافی است. آتش روشن نمی‌کنم، لحاف بر خود نمی‌کشم و سوگند وفاداری هم به کسی یاد نمی‌کنم».

 پارسیان هند که شور وصف‌ناپذیر آنکتیل دوپرون فرانسوی  به متون کهن زرتشتیان  را می‌دیدند، نسخه‌های خطیِ قلابی‌ای را به قیمت گزاف به او می‌فروختند و روند مطالعات و وضعیت مالی او را بغرنج‌تر می‌کردند.

هفتاد سال انتظار ...

دکتر آبتین ساسانفر در پیشگفتار کتاب « اوستا برگردان هفت هات از گاتاها » می نویسد : « از هنگامی که آنکتیل دوپرون ترجمه کتاب زند اوستای خود را ارائه داد تا انتشار تفسیر بخشی از یسنا  از طرف اوژن بورنوف خاور شناس برجسته دیگر فرانسوی و کاشف رمز خط میخی ۱۸۰۱ میلادی مدت هفتاد سال سپری شد .در این مدت هیچ پیشرفتی برای شناسایی و تحقیق در متون اوستایی به عمل نیامد  و ترجمه آنکتیل تنها منبع مطالعه بود و به تدریج که شک و تردیدهادر باره اصالت روستا برطرف می شد  کاروی تنها مرجع مورد اعتماد  زمان خود به حساب می آمد .»

بیش از دویست و پنجاه از برگردان اوستا یه یکی از زبان های اروپایی گذشته و دانش زرتشت شناسی و اوستا شناسی در دانشگاه ها بخش جا افتاده ایست. چند سال پس از ترجمه گات های زرتشت ؛ یکی از بزرگ ترین فیلسوفان اروپا فردریک نیچه در سال۱۸۸۳ شاهکار معروف خود  « چنین گفت زرتشت » را در چهار جلد نوشت . این کتاب که امروز به تمام زبان های مهم دنیا ترجمه شده به ویژه دیدگاه اروپاییان را نسیت به زندگی زیر و رو کرده و فرهنگ و نگاه تازه ای به این قاره ارمغان نموده است . پژوهش های گسترده ای از سوی  پژوهشگران غربی و ایرانی برای شناخت و شناساندن اوستا و گات ها – سرودهای زرتشت – انجام گرفته و همچنان ادامه دارد . کتاب « اوستا متون مقدس زرتشتیان » اثر پیر لکوک استاد زبانشناسی و فلسفه ایران  که به تازگی به زبان فرانسه در این کشور منتشر شده است ؛ نمونه درخشان  این پژوهش های در باره دانش زرتشت شناسی و اوستا شناسی ست .

« ای مزدا اهورا .

به من بیاموز تا به دیگران بیاموزم ؛

و بگویم چگونه می توان

یک زندگی شاد و خوشبخت را

پی ریزی نمود . »

گات ها سروده یکم ؛ بند ۱۱

 

ایرج ادیب زاده.